۹ نشانه که خبر از پیری زودرس بدن می دهد
پاراسول: پیری فقط با چین وچروک و سفید شدن موها نمایان نمی شود؛ کاهش قدرت گیرایی دست ها، دشوار شدن بالا رفتن از پله ها، کند شدن سرعت راه رفتن و اختلال در خواب نیز نشانه های افزایش سن زیستی بدن اند.
به گزارش پاراسول به نقل از خبر آنلاین از انتخاب، سن فقط عددی نیست که در شناسنامه نوشته شده است. بدن ما هم به شیوه خود گذر زمان را ثبت می کند و سرعت این پروسه همیشه با سن تقویمی یکسان نیست. ممکنست فردی از نظر جسمی جوان تر از سن واقعی اش باشد و در مقابل، بدن شخص دیگری نشانه هایی از پیری سریع تر نشان دهد.
برخی از این علائم خیلی ظریف اند: شیشه مربایی که باز کردنش ناگهان مشکل تر شده، پله هایی که بلندتر از گذشته به نظر می رسند یا شلوار جینی که به رغم ثابت ماندن وزن، دیگر مانند قبل به تن نمی نشیند. تحقیقات نشان می دهند چنین تغییراتی گاهی اطلاعات مهمی درباره ی وضعیت عضلات، سیستم عصبی، سلامت قلب و عروق، مغز و حتی سرعت پیری بدن در اختیار ما می گذارند.
۱. باز کردن در شیشه ها برایتان مشکل تر شده است
اگر باز کردن در یک شیشه یا حمل کیسه های سنگین خرید نسبت به گذشته دشوارتر شده، شاید بد نباشد کمی بیشتر به قابلیت دست هایتان توجه کنید.
پژوهش ها نشان می دهند «قدرت گیرایی دست» یا «قدرت پنجه» یکی از فاکتورهای مهم سالمندی سالم می باشد. پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ در مجله «مرزهای پزشکی» (Frontiers in Medicine) انتشار یافت، نشان داد افرادی که دستشان قدرت گیرایی کمتری دارد، بیشتر دارای فاکتورهای در رابطه با التهاب و پیری بودند. این یافته نشان میدهد قابلیت دست ها تا حدی بازتاب وضعیت عضلات، سیستم عصبی و عملکرد کلی جسمانی است.
ماریا کول، کاردرمانگر در بیمارستان توانبخشی اسپالدینگ در ماساچوست، می گوید کاهش قدرت دست همین طور با افزایش ریسک از دست دادن استقلال در سالمندی و احیانا مرگ زودرس مرتبط می باشد. برای رویارویی با این ضعف، او تمرین با وزنه را برای تقویت عضلات ساعد و تمرین های ساده دست مانند فشردن توپ را پیشنهاد می دهد.
۲. پله ها ناهموارتر از گذشته به نظر می رسند
بالا رفتن از پله ها فعالیت ساده ای به نظر می آید، اما بدن برای انجام آن باید همزمان قدرت عضلانی، هماهنگی، تحرک و آمادگی جسمانی را به کار گیرد. بنابراین محققان بالاتر از گذشته توانایی بالا رفتن از پله ها را یکی از معیارهای مهم «پیری عملکردی» می دانند.
مروری که در سال ۲۰۲۴ در «مجله اروپایی جلوگیری از بیماری های قلبی» (European Journal of Preventive Cardiology) انتشار یافت، نشان داد افرادی که روزانه حداقل پنج طبقه پله بالا می روند، ۳۹ درصد کمتر در معرض خطر مرگ ناشی از بیماری های قلبی عروقی قرار دارند. در عین حال، بالا رفتن از پله یکی از اولین کارهایی است که خیلی از افراد متوجه می شوند با افزایش سن برایشان دشوارتر شده است.
لورا لاپولا، متخصص فیزیوتراپی ارتوپدی در مرکز اسپالدینگ، می گوید یکی از دلیلهای آن کاهش توده عضلانی در رابطه با افزایش سن یا «سارکوپنی» است. این پروسه قدرت و هماهنگی ضروری جهت بالا رفتن از پله ها را دشوارتر می کند.
از دست دادن مقداری از توده عضلانی جزو پروسه افزایش سن است، اما دستاوردهای آن اجتناب ناپذیر نیستند. تمرین های منظم قدرتی و مصرف پروتئین کافی به حفظ عضلات کمک می کنند.
لاپولا یک تمرین خیلی ساده هم پیشنهاد می کند: بدون کمک گرفتن از دست ها از روی صندلی بلند شوید و باردیگر بنشینید و این حرکت را روزانه ۱۰ تا ۲۰ بار تکرار کنید. می توانید بعضی از تمرین ها را با سرعت بیشتری انجام دهید.
۳. همگام شدن با دیگران هنگام پیاده روی دشوارتر شده است
سرعت راه رفتن بالاتر از آن چه تصور می نماییم درباره ی وضعیت بدن اطلاعات می دهد.
استیون آستاد، استاد زیست شناسی دانشگاه آلاباما در بیرمنگام، می گوید: «سرعت راه رفتن نشان میدهد عضلات پا چه طور کار می کنند و همین طور اطلاعاتی درباره ی سرعت هدایت عصبی در اختیار ما می گذارد؛ دو عاملی که در روند پیری نقش دارند.» تحقیقات بطور مداوم نشان داده اند افرادی که با گامهای استوارتر و سرعت پایدارتری راه می روند، بطور معمول عمر طولانی تری دارند و در میانسالی و دوران کهولت هم از سلامت بهتری برخوردار می باشند.
مطالعه ای در سال ۲۰۲۵ در «مجله فیزیوتراپی سالمندان» (Journal of Geriatric Physical Therapy) نشان داد سالمندانی که سرعت پیاده روی بیشتری داشتند، از سلامت عمومی و امید به زندگی بهتری برخوردار بودند؛ در مقابل، سرعت پایین تر راه رفتن با ضعف جسمانی و افزایش ریسک زمین خوردن و بستری شدن در بیمارستان ارتباط داشت.
نحوه راه رفتن حتی ممکنست سرنخ هایی درباره ی سلامت مغز بدهد. پژوهشی که در سال ۲۰۲۶ در مجله «نورولوژی» انتشار یافت، نشان داد سالمندانی که سریع تر راه می رفتند، حدود ۵۰ درصد کمتر در معرض خطر افت شناختی قرار داشتند.
۴. بالاتر از گذشته دستتان را به نرده می گیرید
احساس تعادل و استواری هنگام ایستادن و راه رفتن یکی از علائم پیری سالم می باشد. اگر فهمیده اید هنگام بالا رفتن از پله ها یا حرکت در محیط های مختلف بالاتر از گذشته به نرده یا دیوار تکیه می کنید، ممکنست تعادل بدنتان کم شده باشد.
مطالعه ای در سال ۲۰۲۲ که در «مجله پزشکی و ورزشی بریتانیا» (British Journal of Sports Medicine) انتشار یافت، نشان داد سالمندانی که نمی توانستند ۱۰ ثانیه ایستاده روی یک پا تعادلشان را حفظ کنند، در طول دهه بعد ۸۴ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ قرار داشتند.
البته این به آن معنا نیست که ضعف تعادل خود سبب مرگ زودرس می شود. تعادل ضعیف بازتاب کاهش قدرت عضلات، عملکرد عصبی و عضلانی و وضعیت عمومی سلامت بدن است. خبر خوب اینست که تعادل قابلیت تمرین دارد. تمرین های قدرتی و کارهایی مانند یوگا و تای چی به بهبود آن کمک می کنند.
۵. خوابتان بالاتر از گذشته منقطع شده است
اگر شب ها بطور مکرر از خواب بیدار می شوید، این تغییر هم ممکنست اطلاعاتی درباره ی روند پیری بدنتان به شما بدهد. محققان دانشکده پزشکی دانشگاه استنفورد در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۲ هزار مطالعه خواب شبانه را بررسی کردند تا معیاری با عنوان «سن خواب» (Sleep Age) ایجاد کنند؛ معیاری که بر مبنای الگوهای خواب، سن بیولوژیکی فرد را تخمین می زند.
آنها دریافتند یکی از مهم ترین نشانه های «سن خواب» بالاتر، منقطع شدن خواب و بیدار شدن های کوتاه و مکرر در طول شب است؛ الگویی که با افزایش ریسک مرگ هم ارتباط داشت.
دکتر سو دکوتیس، متخصص پزشکی ضدپیری و ترمیمی، می گوید افزایش سطح کورتیزول یا همان هورمون استرس یکی از فاکتورهای مؤثر در این وضعیت است. بگفته او، سطح کورتیزول با افزایش سن بالا می رود، اما در بعضی افراد، بطور معمول به سبب استرس، این افزایش سریع تر اتفاق می افتد.
پژوهشگران استنفورد می گویند رعایت اصول بهداشت خواب به کاهش خواب منقطع کمک می کند؛ همچون تنظیم ساعت مشخصی برای خواب و بیداری، قرار گرفتن در معرض نور روز و پرهیز از الکل، کافئین و وعده های غذایی سنگین قبل از خواب.
۶. شلوار جین محبوبتان دیگر مثل قبل به تن نمی نشیند
گاهی عدد روی ترازو تقریباً ثابت است، اما لباس ها بازگوکننده داستان دیگری اند. اگر شلوار در ناحیه شکم تنگ تر و در قسمتهایی مانند ران ها گشادتر شده باشد، ممکنست ترکیب بدن درحال تغییر باشد. بری سیرز، رئیس بنیاد پژوهشی التهاب در ماساچوست، می گوید افزایش چربی در ناحیه شکم همزمان با کاهش توده عضلانی، از تغییرات در رابطه با افزایش سن است.
اگرچه تغییر ظاهری بدن تا حدی بخشی طبیعی از روند افزایش سن است، افزایش چربی شکمی همراه با کاهش عضلات با خطر بیماری قلبی، سندرم متابولیک، دیابت نوع ۲، آرتروز و کاهش توانایی جسمانی ارتباط دارد.
برخلاف تصور رایج، لزوما پایین آمدن سرعت سوخت وساز بدن عامل اصلی نیست. مطالعه مهمی که در سال ۲۰۲۱ در مجله «علم» انتشار یافت، نشان داد سوخت وساز بدن تا حدود ۶۰ سالگی نسبتا ثابت می ماند و بعد از آن کم کم کاهش پیدا می کند. تحقیقات نشان می دهند تغییر ظاهری بدن با افزایش سن بیشتر تحت تأثیر عواملی مانند میزان فعالیت بدنی، نوع تغذیه، کیفیت خواب و مدیریت استرس است.
۷. موهای بیشتری روی برس یا کف حمام می بینید
دیدن موهای بیشتر روی برس، کف حمام یا نازک تر شدن موها بخشی طبیعی از روند افزایش سن است. دکتر بیندیا گاندی، متخصص پزشکی یکپارچه و عملکردی، می گوید با گذشت زمان، سلول هایی که به رشد و بازسازی فولیکول های مو کمک می کنند بطور طبیعی کاراییشان کم تر می شود. ژنتیک هم نقش برجسته ی در میزان ریزش مو دارد.
با این حال، بعضی عوامل در رابطه با سبک زندگی روند پیری فولیکول های مو را سرعت می بخشند.
مروری که در سال ۲۰۲۴ در نشریه «مرزهای زیست شناسی سلولی و تکوینی» (Frontiers in Cell and Developmental Biology) انتشار یافت، نشان داد استرس مزمن، تغذیه نامناسب، سیگار کشیدن، چاقی و قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش التهاب و استرس اکسیداتیو را می افزایند و عملکرد طبیعی فولیکول های مو را مختل می کنند.
این پروسه در طی زمان ممکنست به نازک شدن موها و افزایش ریزش مو قبل از پیری منجر شود. در عین حال، اگر ریزش مو ناگهانی یا غیرعادی و شدید می باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید، چونکه گاهی ریزش مو نشانه یک مشکل زمینه ای است.
۸. بدون دلیل مشخص بدنتان بیشتر کبود می شود
اگر فهمیده اید پوستتان با ضربه هایی که قبلا اثری باقی نمی گذاشتند، حال به سادگی کبود می شود، این تغییر هم می تواند یکی از علائم پیری پوست باشد. دکتر آدام فریدمن، استاد و رئیس بخش پوست دانشگاه جورج واشنگتن، می گوید یکی از علائم پیری ناشی از نور خورشید در قسمتهایی از پوست که بیشتر در معرض آفتاب قرار دارند، کبودی آسان یا «پورپورای خورشیدی» است.
قرار گرفتن مداوم در معرض نور خورشید به ساختارهای محافظ اطراف رگ های خونی کوچک پوست لطمه می رساند. بنابراین حتی ضربه ای خیلی خفیف ممکنست سبب پارگی این رگ ها شود و پوست نازک و لطمه دیده هم دیگر مثل قبل از آنها محافظت نمی نماید. بنابراین ضربه های کوچکی که زمانی هیچ اثری بر جا نمی گذاشتند، ممکنست حال به کبودی های تیره و بنفش منجر شوند.
البته کبودی آسان ممکنست دلیلهای دیگری هم داشته باشد، همچون مصرف بعضی داروها، کمبود ویتامین ها یا برخی بیماری ها. اگر کبودی ناگهان شروع شده یا به صورت غیرعادی شدید می باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید. برای کاهش لطمه ناشی از آفتاب هم استفاده از ضدآفتاب، پوشیدن لباس های محافظ و پرهیز از نور مستقیم آفتاب سفارش می شود.
۹. نشانه های پیری روی پوستتان زودتر ظاهر شده اند
چین وچروک، افتادگی پوست و لکه های ناشی از آفتاب بخشی طبیعی از روند افزایش سن اند. اما اگر این تغییرات قبل از موعد ظاهر شوند یا شدت بیشتری داشته باشند، احیانا نشان دهنده سرعت بیشتر پیری پوست است.
ژنتیک در چگونگی پیر شدن پوست نقش دارد، اما عوامل محیطی هم تأثیر زیادی دارند. بر مبنای مروری که در سال ۲۰۲۶ در مجله «مرزهای پیری» (Frontiers in Aging) انتشار یافت، تا ۸۰ درصد نشانه های قابل مشاهده پیری پوست ممکنست با قرار گرفتن مداوم در معرض اشعه فرابنفش مرتبط باشند.
سال ها قرار گرفتن در معرض نور خورشید سبب تخریب کلاژن و الاستین (پروتئین های مسئول استقامت و انعطاف پذیری پوست) می شود و ممکنست به ایجاد خطوط ظریف، کاهش استقامت پوست، تغییرات رنگدانه ای و لکه های ناشی از افزایش سن منجر شود.
سیگار کشیدن، آلودگی هوا، استرس مزمن و رژیم غذایی نامناسب هم ممکنست این تغییرات را سرعت بخشند. دکتر آنتونی یون، جراح پلاستیک و نویسنده کتاب «اصلاح پیری» (The Age Fix) می گوید: «رژیم غذایی بطور قطع بر سرعت پیر شدن شما تأثیر می گذارد.»
به گفته او، تحقیقات نشان داده اند رژیم های غذایی سرشار از میوه ها و سبزیجات حاوی آنتی اکسیدان با سلامت بیشتر پوست و کاهش چین وچروک ارتباط دارند، در صورتیکه رژیم های غذایی حاوی مقادیر زیاد غذاهای فراوری شده، چربی های اشباع و قند با وضعیت نامطلوب تری همراه اند. استفاده روزانه از ضدآفتاب، پرهیز از دخانیات، مدیریت استرس و داشتن برنامه غذایی سرشار از مواد مغذی به صیانت از پوست و کندتر شدن روند پیری کمک می نماید.
منبع: parasol.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب